Chiapas: de hoop bedreigd
Ik was voor de eerste keer in deze streek waarvan men zo vaak spreekt. De
internationale burgerlijke commissie voor het toezicht op de mensenrechten
had me uitgenodigd. We waren met zijn 200,vooral Europeanen; de grootste
delegatie kwam uit Spanje. De meeste deelnemers waren jongeren die actief
zijn op het gebied van de mensenrechten en erg geboeid door het experiment
van de Zapatisten in Chiapas. Het merendeel van hen staat buiten of ver
van de Kerken, maar ze erkennen de volkse waardigheid van de Kerk van San
Cristobal en van zijn herder: mgr. Samuel Ruiz, die onlangs nog aan twee
aanslagen ontsnapt is.
De Mexicaanse autoriteiten waren niet erg opgetogen met onze aanwezigheid als buitenlanders. Hun media spraken alleen woorden van afkeuring over deze inmenging in de binnenlandse politiek van hun land. Gevolg van deze vreemdelingenangst vanwege de autoriteiten was dat wij tenminste elke dag de eervolle aandacht van de pers kregen!
Hoe komt het dat Chiapas zoveel weerklank kent in de hele wereld? Hoe komt het dat dit kleine land - dat een paradijs kon zijn, als er vrede was - bron is van zoveel hoop in dit fin-de-siècle? Is dit het gevolg van de symbolische waarde van ondercommandant Marcos, die tegelijk strateeg is en dichter? Is het omwille van de schoonheid van het landschap en van San Cristobal de las Casas, culturele hoofdstad, erg geliefd door de toeristen?
Dit alles speelt zeker een rol. Maar het meest doorslaggevende heeft in mijn ogen met nog iets anders te maken: Chiapas is een unieke plaats in de wereld geworden, met een heel eigen manier van leven en zich organiseren. Hier is bij de oorspronkelijke bewoners een revolutie aan de gang die de macht niet wil grijpen, maar opbouwen. De burgerlijke maatschappij heeft het recht en de plicht de macht in handen te nemen. Maar hier is een andere democratie aan het werk: een democratie die niet berust op vertegenwoordiging, maar op actieve deelname. En het is prachtig om te zien hoe traditie en moderne tijd samengaan! Op spandoeken las ik woorden van ondercommandant Marcos die de zin en de betekenis van deze revolutie aangeven:
- Wij zijn de opstandige waardigheid,
- het vergeten hart van het vaderland.
- De opstandige waardigheid van het FZLN*
- is niet te krijgen, niet te koop.
- het vergeten hart van het vaderland.
Dit experiment, sinds 1994 gedragen door de hoop van zovelen, staat onder zware druk. Bij een slachtpartij op Kerstmis, uitgevoerd door paramilitairen, vielen 45 doden, hoofdzakelijk vrouwen en kinderen, en 34 gekwetsten. Een Franse priester, Michel Chantreau, reeds 32 jaar pastoor in het dorp Chenalho waar dit drama zich afspeelde, heeft de moed gehad om de verantwoordelijkheid van de regering in deze massamoord aan te klagen. Dit was genoeg om onmiddellijk uitgewezen te worden.
Ik bracht mijn laatste avond door met hem en enkele vrienden in San Cristobal. Hij wist dat hij met de dood bedreigd werd, maar zijn diepste verlangen was om bij de Indianen te blijven, als een goede herder, welke risico's daaraan ook verbonden mochten zijn.
Zijn uitwijzing zal bij anderen het verlangen wekken om naar dit aantrekkelijke land te komen, of terug te keren, opdat de hoop er niet gedood wordt.
(noot: FZLN : Nationaal Bevrijdingsfront van de Zapatisten)
Jacques Gaillot